Cukrzyca – odpowiednie żywienie podstawą dietoterapii

Można śmiało stwierdzić, że cukrzyca urasta do miana epidemii w skali całego świata. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO- World Health Organization) liczba ludzi chorych na cukrzycę w 1980 roku wynosiła 108 milionów, a 2014 osób chorych na tą chorobę wzrosła czterokrotnie – do 422 milionów. W 2012 roku 1,5 miliona osób zmarło z powodu cukrzycy. WHO szacuje, że będzie siódmą najczęstszą przyczyna śmierci w 2030 roku.

W Polsce statystyki też nie pocieszają. Według Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego w Polsce może być ok 2,6 mln. osób borykających się z tą chorobą, z czego 1/3 nie zdaje sobie sprawy, że choruje na cukrzycę. Głównie dotyczy to typu 2, która przez długi czas może nie dawać żadnych oznak choroby. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia i Koalicji – Cukrzyca w Polsce może być nawet 3,5 mln chorych, a biorąc pod uwagę że liczba ta wzrasta o 2,5% rocznie i jeżeli nic nie zmienimy to w 2020 roku w Polsce będzie 4 mln cukrzyków.

Statystyki są alarmujące. Pomimo tego nadal istnieje tendencja do bagatelizowania tej choroby. Jako czynnie pracujący dietetyk, oraz osoba wierząca w leczniczą siłę diety uważam, że odpowiednie żywienie powinno być podstawą leczenia cukrzycy. Nawet najlepiej dobrane leki przy braku odpowiedniej diety nie ustabilizują poziomu cukru we krwi.

Zasady diety w cukrzycy – (mówimy tu o cukrzycy typu 2) nie różnią się znacząco od diety osób dbających o zdrowie i smukłą sylwetkę. Cukrzyca typu 1 – insulinozależna wymaga już precyzyjnego ułożenia jadłospisu w oparciu o wymienniki pokarmowe. Dlatego w przypadku tego rodzaju choroby warto zwrócić się o pomoc do dietetyka, który ułoży indywidualny jadłospis, dostosowany do rodzaju i dawek insuliny.

 

Podstawowe zasady żywienia w cukrzycy typy 2

  • Cukrzyca typu 2 często skojarzona jest z nadwagą lub otyłością, zaburzeniami lipidowymi oraz nadciśnieniem. Dlatego przy komponowaniu jadłospisu bardzo ważne jest wzięcie pod uwagę tych wszystkich schorzeń.
  • U osób z nadwagą lub otyłością bardzo ważne jest określenie zapotrzebowania kalorycznego oraz wprowadzenie diety ubogo-energetycznej, gdzie spadek wagi nie będzie szybszy niż 0,5-1kg tygodniowo.
  • Jeżeli cukrzycy towarzyszą zaburzenia lipidowe (wysoki poziom cholesterolu, trój-glicerydów, niekorzystny stosunek złego cholesterolu LDL i dobrego HDL), bardzo ważne jest uwzględnienie tłuszczy roślinnych – takich jak olej rzepakowy, oliwa z oliwek, olej lniany. Bardzo ważna jest również podaż kwasów omega-3, które znajdziemy w tłustych rybach (śledzie, makrela, halibut, łosoś), siemieniu lnianym oraz w nieco mniejszej ilości w orzechach włoskich.
  • Kluczową rolę w utrzymaniu odpowiedniego poziomu glukozy we krwi spełniają węglowodany. Powinniśmy zwracać uwagę na ich rodzaj. W tym przypadku bardzo przydatne są tabele indeksu glikemicznego, który określa jak szybko po spożyciu danego produktu podnosi się poziom cukru we krwi. W planowaniu jadłospisu zaleca się produkty węglowodanowe o niskim indeksie glikemicznym: pełnoziarniste pieczywo, makarony, grube kasze (gryczana, pęczak), ryż brązowy lub dziki, płatki zbożowe (owsiane), suche nasiona roślin strączkowych, jabłka, grejpfruty, świeże morele, mleko i niskotłuszczowe produkty mleczne, warzywa zielone, pomidory, bakłażany, cukinię, cebulę, czosnek.
  • Bardzo ważne w diecie jest odpowiednie komponowanie posiłków. Dania mieszane zawierające węglowodany złożone, błonnik pokarmowy białka i tłuszcze powodują dłuższe uwalnianie glukozy do krwioobiegu, przez co wolniej zwiększają jej stężenie we krwi.
  • Należy zwrócić uwagę na obróbkę warzyw, owoców i produktów zbożowych – najlepiej spożywać je w postaci surowej lub ugotowanej al dente, ponieważ rozgotowane powodują szybsze zwiększenie stężenia glukozy we krwi.
  • Bardzo ważna jest obórka termiczna potraw. Zaleca się gotowanie na parze, pieczenie, duszenie, grillowanie. Należy używać małych ilości tłuszczu. Niewskazane są potrawy smażone i panierowane.
  • Zupy najlepiej przygotowywać na wywarach warzywnych i podprawiać zawiesiną z mleka, kefiru lub jogurtu.
  • Zaleca się wyeliminowanie cukrów prostych. Dlatego należy zminimalizować spożycie owoców świeżych jak i suszonych. Napoje typu kawa lub herbata najlepiej pic bez dodatku tłuszczu lub używać jego zastępników w postaci cukru brzozowego (Ksylitol) lub stewi.

Autor: mgr dietetyki Barbara Malina-Kozak

 

Bibliografia:

  1. Ciborowska Helena, Rudnicka Anna, Dietetyka- żywienie zdrowego i chorego człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, ISBN 978-83-200-3988-7
  2. Jarosz Mirosława, Kłosiewicz- Latoszek Longina, Cukrzyca- zapobieganie i leczenie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4215-3
  3. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/
  4. http://koalicja-cukrzyca.pl/docs/blue_paper_raport_cukrzyca_to.pdf.pdf

Komentarze